Ο Καθηγητής Διεθνούς Δικαίου, Λυκούργος Λιακάκος μίλησε στην «Κοινωνία Ώρα MEGA»
Νέα ένταση στις ελληνοτουρκικές σχέσεις προκαλεί η πρόσφατη μονομερής απόφαση της Τουρκίας να ανακηρύξει δύο “εθνικά θαλάσσια πάρκα” στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο. Η κίνηση της Άγκυρας έχει προκαλέσει την αντίδραση της Αθήνας, καθώς τα πάρκα εκτείνονται και πέραν των τουρκικών χωρικών υδάτων.
Η εξέλιξη αυτή έρχεται να προστεθεί σε μια σταδιακή αύξηση των προκλήσεων της Τουρκίας, με την Άγκυρα να θέτει ολοένα και περισσότερα ζητήματα που συνδέονται με το Αιγαίο και τα θαλάσσια δικαιώματα. Στην περίπτωση των θαλάσσιων πάρκων, η βασική διαφορά αφορά τη μονομερή θεσμοθέτηση και τη χωροθέτηση των περιοχών που επέλεξε η τουρκική πλευρά.
Από την Αθήνα επισημαίνεται ότι μονομερείς ενέργειες αυτού του τύπου δεν μπορούν να δημιουργήσουν τετελεσμένα ούτε να επηρεάσουν δικαιώματα που απορρέουν από το Διεθνές Δίκαιο. Το ελληνικό υπουργείο Εξωτερικών έχει χαρακτηρίσει την τουρκική κίνηση παράνομη, υπογραμμίζοντας παράλληλα ότι τα ελληνικά θαλάσσια πάρκα έχουν θεσμοθετηθεί εντός ελληνικών χωρικών υδάτων και σε συμμόρφωση με το Δίκαιο της Θάλασσας.
Η νέα αυτή εξέλιξη επαναφέρει, έτσι, στο προσκήνιο το ζήτημα των μονομερών ενεργειών στο Αιγαίο και ενισχύει την ανησυχία για μια σταδιακή διεύρυνση της ατζέντας των ελληνοτουρκικών αντιπαραθέσεων.
«Ένα κράτος μπορεί να δημιουργήσει ένα πάρκο και πέρα από τα χωρικά του ύδατα, αρκεί να έχει δικαιοδοσία» – Επιστήμονας εξηγεί
«Ο όρος θαλάσσιο πάρκο σε πρώτη φάση ακούγεται αθώος. Θαλάσσιο πάρκο είναι μια περιοχή όπου προστατεύεις ένα οικοσύστημα με ειδικούς περιβαλλοντικούς κανόνες. Όμως δεν αποτελεί θαλάσσια ζώνη. Δεν αποτελεί αιγιαλίτιδα ζώνη που είναι έως δώδεκα ναυτικά μίλια, που ένα παράκτιο κράτος έχει πλήρη κυριαρχία, δεν δημιουργεί σύνορα, δεν είναι αποκλειστική οικονομική ζώνη που έχεις κυριαρχικά δικαιώματα. Ένα κράτος μπορεί να δημιουργήσει ένα πάρκο και πέρα από τα χωρικά του ύδατα, αρκεί να έχει δικαιοδοσία, να έχει νομική δικαιοδοσία. Για παράδειγμα, αν έχεις κηρύξει Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη που έχεις κυριαρχικά δικαιώματα, το άρθρο 56 σου δίνει ειδικές έτσι δυνατότητες να μπορέσεις να το αξιοποιήσεις πέρα των χωρικών σου υδάτων. Ήταν κάτι που είχαμε πει όταν είχαμε κηρύξει εμείς τα δικά μας θαλάσσια πάρκα, που λέγαμε ότι για να παράγει και γεωπολιτικά αποτελέσματα απέναντι στην Τουρκία, θα έπρεπε να αξιοποιήσουμε την αποκλειστική οικονομική ζώνη που είχαμε κηρύξει με την Αίγυπτο και όχι να είναι μόνο εγκλωβισμένη στα δικά μας χωρικά ύδατα. Άρα πρώτα έχεις δικαιοδοσία και μετά δημιουργείς το οποιοδήποτε πάρκο. Δεν δημιουργείς πάρκο για να δημιουργήσεις δικαιοδοσία. Και αυτό ακριβώς είναι το πρόβλημα που έχει γίνει τώρα με την τουρκική κίνηση, διότι πάνε να δημιουργήσουν τετελεσμένα σε μια περιοχή η οποία είναι και ανοιχτή θάλασσα και είναι και ελληνική υφαλοκρηπίδα που υπάρχει εξ απαρχής και αυτοδικαίως, οπότε δεν παράγει εν πρώτοις κάποιο νόμιμο αποτέλεσμα», είπε αρχικά.
Και συνέχισε: «Δυστυχώς προσπαθούν να παράγουν, να παράξουν τετελεσμένα σε μια πάρα πολύ κρίσιμη περίοδο. Το βλέπουμε γενικά. Δεν είναι απλά μια κίνηση διοικητική. Είναι στο πλαίσιο της γαλάζιας πατρίδας. Έχουν σκοπό μέσα στον επόμενο μήνα να περάσουν με εσωτερική νομοθεσία τη Γαλάζια Πατρίδα στην Τουρκία, όπου ουσιαστικά το μισό Αιγαίο διοικητικά και η Νοτιοανατολική Μεσόγειος θα ανήκει σε εκείνους. Και αυτό δεν είναι μια ελληνική εικασία. Το είδαμε αυτή τη στιγμή και στις τουρκικές εφημερίδες. Είδαμε ότι η Daily Sabah μίλησε για maritime rights, για θαλάσσια δικαιώματα της Τουρκίας, ενώ η TRT μίλησε καθαρά για τη θαλάσσια “Γαλάζια Πατρίδα”. Οπότε βλέπουμε μια συγκεκριμένη στρατηγική όπου υπάρχει ο χάρτης. Μετά τοποθετείται το πάρκο. Μετά βλέπουμε την προεδρική πράξη και μετά βλέπουμε τη σχεδιαζόμενη νομοθετική συνέχεια, οπότε το οικολογικό προσωπείο δεν το αφαιρέσαμε εμείς αυτή τη στιγμή, το αφαίρεσε η ίδια η τουρκική αφήγηση».
«Να δούμε ποιον έχουμε απέναντί μας» – Τι κινήσεις πρέπει να κάνει η Ελλάδα
Η Τουρκία θα κλιμακώσει αυτού του είδους τις αντιδράσεις βλέποντας και την Ελλάδα να ισχυροποιεί τη σχέση με τους συμμάχους της και στον αραβικό κόσμο;
«Βλέπουμε αυτή τη στιγμή ότι και οι δύο αυτοί χάρτες προσπαθούν να δημιουργήσουν τετελεσμένα. Αφενός το βλέπω αυτή τη στιγμή ως το επόμενο στάδιο πριν τη γαλάζια πατρίδα. Δεν δημιουργούν Διεθνές Δίκαιο. Επιχειρούν όμως να μετατρέψουν μια τουρκική διεκδίκηση από θεωρία σε εσωτερική διοικητική πραγματικότητα. Και αυτό δεν πρέπει να το υποτιμήσουμε. Ήρεμα νερά δεν είχαμε ποτέ. Η Τουρκία είναι μια αναθεωρητική δύναμη. Δεν της αρέσουν τα σύνορά της. Αυτό πρέπει να το καταλάβουμε. Πρέπει να δούμε ποιον έχουμε απέναντί μας και αν δεν υπάρχει ισορροπία και σεβασμός στο διεθνές δίκαιο, δεν πρόκειται να υπάρξει ποτέ ηρεμία. Οπότε η Ελλάδα για να προλάβει τα χειρότερα πρέπει να αρχίσει όχι μόνο να παρατηρεί εύστοχα το διεθνές δίκαιο ότι δεν τηρείται από την Τουρκία. Εμάς μας δίνει πάρα πολλά εργαλεία τα οποία πρέπει να τα αξιοποιήσουμε. Για μένα θα πρέπει άμεσα να προχωρήσουμε σε διπλωματικές διακοινώσεις, να πάμε, να πάμε στον ΟΗΕ, να καταθέσουμε τις δικές μας συντεταγμένες, να δείξουμε ότι το Καστελόριζο δεν είναι ορφανό, έχει επήρεια σύμφωνα με το άρθρο 121, έχει τα δικαιώματα που έχει κάθε νησί και από εκεί και πέρα την επήρεια ο κύριος Ερντογάν δεν μπορεί να την ορίσει. Θα ορίσει το Διεθνές Δικαστήριο», υπογράμμισε.
